8 Voornaamwoorden

8.1 Persoonlijke Voornaamwoord

Literatuur
Pratico & Van Pelt (2019), 8.1-8.4
Vrolijk (2020), H5

Tabel 1
Hebreeuws Persoonlijk Voornaamwoord

PERSOON	PERSOONLIJK VNW	PERSOON	PERSOONLIJK VNW
1 mnl/ vrl ev	אֲנִי/אָֽנֹכִי	1 mnl/vrl mv	אֲנַ֫חְנוּ/אֲנוּ
2 mnl ev	אַתָּה	2 mnl mv	אַתֶּם
2 vrl ev	אַתְּ	2 vrl mv	אַתֵּנָה / אַתֵּנ
3 mnl ev	הוּא	3 mnl mv	הֵם/הֵ֫מָּה
3 vrl ev	הִיא/הִוא	3 vrl mv	הֵן/הֵ֫נָּה

*Noot: het persoonlijk voornaamwoord 2e persoon vrl mv komt slechts vijf keer voor, vier keer in de vorm אַתֵּנָה (Gen.31:6, Eze.13:11, Eze.13:20, Eze.34:17) en een keer als אַתֵּנ (Eze.34:31). Zie tabblad ‘voorbeeldteksten’, Table 1.
Pratico vermeld in overzicht de eerste vorm, Vrolijk de tweede.

8.2 Aanwijzende Voornaamwoord

Samenvatting BBH 8c-8g

Literatuur
Pratico & Van Pelt (2019), 8.5-8.7
Vrolijk (2020), H6

Er worden twee typen aanwijzende voornaamwoorden onderscheiden. Type 1 wordt gebruikt indien hetgeen waarnaar verwezen wordt in ruimte of tijd dichtbij is; Nederlands: dit, deze.
Type 2 wordt gebruikt voor iets dat in ruimte of tijd ver(der) weg is; Nederlands: die, dat. Ook wordt Type 2 gebruikt als hetgeen naar verwezen wordt al bekend of al genoemd is (vb. Gen.15:18 Op die dag sloot de HEERE een verbond met Abraham.)

Tabel 1
Aanwijzend voornaamwoord Type 1

VORM	HEBR	VERTALING
mnl ev	זֶה	deze, dit
vrl ev	זֹאת	deze, dit
mnl en vrl mv	אֵלֶּה	deze

Tabel 2
Aanwijzend voornaamwoord Type 2

VORM	HEBR	VERTALING
mnl ev	הַהוּא	dat, die
vrl ev	הַהִיא	dat, die
mnl mv	הָהֵם	die
vrl mv	הָחֵן	die

8.3 Betrekkelijk Voornaamwoord

Samenvatting BBH 8h

Literatuur
Pratico G.D. & Van Pelt (2019), 8.8
Vrolijk (2020), 9.2

Een betrekkelijk voornaamwoord verbindt twee zinsdelen aan elkaar. In het Nederlands worden daarvoor woorden als ‘die’, ‘wie’, ‘dat’, ‘wat’, ‘welke’. Zie onzetaal.nl

Voorbeelden betrekkelijk voornaamwoord in het Nederlands.

Het boek dat jij leest is niet meer te koop.
De persoon die jij ontmoette ken ik al jaren.

Het Hebreeuws gebruikt hiervoor אֲשֶר

Verdieping: alternatieven
Zie hier

Ook het partikel שֶׁ wordt wel als betrekkelijk voornaamwoord gebruikt, voornamelijk in de Psalmen, Hooglied en Prediker. Dit partikel wordt als voorvoegsel aan een woord toegevoegd waarbij het dezelfde regels volgt als het beplaad lidwoord.

Voorbeelden

BOEK	HFD	VS	WLC	SV
PSA	133	2	כַּשֶּׁמֶן הַטּוֹב עַל־הָרֹאשׁ יֹרֵד עַל־הַזָּקָן זְקַן־אַהֲרֹן שֶׁיֹּרֵד עַל־פִּי מִדּוֹתָיו׃	Het is, gelijk de kostelijke olie op het hoofd, nederdalende op den baard, den baard van Aäron, die nederdaalt tot op den zoom zijner klederen.
ECC	1	7	כָּל־הַנְּחָלִים הֹלְכִים אֶל־הַיָּם וְהַיָּם אֵינֶנּוּ מָלֵא אֶל־מְקוֹם שֶׁהַנְּחָלִים הֹלְכִים שָׁם הֵם שָׁבִים לָלָכֶת׃	Al de beken gaan in de zee, nochtans wordt de zee niet vol; naar de plaats, waar de beken heengaan, derwaarts gaande keren zij weder.

Het woord כִּי kan als voegwoord functioren (want, omdat) en ook als betrekkelijk voornaamwoord. Zie voor dat laatste onderstaande voorbeelden.

BOEK	HFD	VS	WLC	SV
GEN	1	4	וַיַּרְא אֱלֹהִים אֶת־הָאוֹר כִּי־טוֹב וַיַּבְדֵּל אֱלֹהִים בֵּין הָאוֹר וּבֵין הַחֹשֶׁךְ׃	En God zag het licht, dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en tussen de duisternis.
GEN	22	12	וַיֹּאמֶר אַל־תִּשְׁלַח יָדְךָ אֶל־הַנַּעַר וְאַל־תַּעַשׂ לוֹ מְאוּמָּה כִּי עַתָּה יָדַעְתִּי כִּי־יְרֵא אֱלֹהִים אַתָּה וְלֹא חָשַׂכְתָּ אֶת־בִּנְךָ אֶת־יְחִידְךָ מִמֶּנִּי׃	Toen zeide Hij: Strek uw hand niet uit aan den jongen, en doe hem niets! want nu weet Ik, dat gij God vrezende zijt, en uw zoon, uw enige, van Mij niet hebt onthouden.

In klein aantal gevallen wordt ander voornaamwoord gebruikt waar het Nederlands een betrekkelijk voornaamwoord gebruikt. Zie hiervoor deze uitleg

Bijlage 1: voorbeeldteksten

Persoonlijk Voornaamwoord

Tabel 1
Alle teksten met pers.vnw.2e persoon vrl mv

BOEK	HFD	VS	WLC	SV
GEN	31	6	וְאַתֵּנָה יְדַעְתֶּן כִּי בְּכָל־כֹּחִי עָבַדְתִּי אֶת־אֲבִיכֶן׃	En gijlieden weet, dat ik met al mijn macht uw vader gediend heb.
EZE	13	11	אֱמֹר אֶל־טָחֵי תָפֵל וְיִפֹּל הָיָה גֶּשֶׁם שׁוֹטֵף וְאַתֵּנָה אַבְנֵי אֶלְגָּבִישׁ תִּפֹּלְנָה וְרוּחַ סְעָרוֹת תְּבַקֵּעַ׃	Zeg tot degenen, die met loze kalk pleisteren, dat hij omvallen zal; er zal een overstelpende plasregen zijn; en gij, o grote hagelstenen, zult vallen, en een grote stormwind zal hem splijten.
EZE	13	20	לָכֵן כֹּה־אָמַר אֲדֹנָי יְהוִה הִנְנִי אֶל־כִּסְּתוֹתֵיכֶנָה אֲשֶׁר אַתֵּנָה מְצֹדְדוֹת שָׁם אֶת־הַנְּפָשׁוֹת לְפֹרְחוֹת וְקָרַעְתִּי אֹתָם מֵעַל זְרוֹעֹתֵיכֶם וְשִׁלַּחְתִּי אֶת־הַנְּפָשׁוֹת אֲשֶׁר אַתֶּם מְצֹדְדוֹת אֶת־נְפָשִׁים לְפֹרְחֹת׃	Daarom, zo zegt de Heere HEERE: Ziet, Ik wil aan uw kussens, waarmede gij aldaar de zielen jaagt naar de bloemhoven, en Ik zal ze uit uw armen wegscheuren; en Ik zal die zielen losmaken, de zielen, die gij jaagt naar de bloemhoven.
EZE	34	17	וְאַתֵּנָה צֹאנִי כֹּה אָמַר אֲדֹנָי יְהוִה הִנְנִי שֹׁפֵט בֵּין־שֶׂה לָשֶׂה לָאֵילִים וְלָעַתּוּדִים׃	Want gij, o Mijn schapen! de Heere HEERE zegt alzo: Ziet, Ik zal richten tussen klein vee en klein vee, tussen de rammen en de bokken.
EZE	34	31	וְאַתֵּן צֹאנִי צֹאן מַרְעִיתִי אָדָם אַתֶּם אֲנִי אֱלֹהֵיכֶם נְאֻם אֲדֹנָי יְהוִה׃	Gij nu, o Mijn schapen, schapen Mijner weide! gij zijt mensen; maar Ik ben uw God, spreekt de Heere HEERE.